Politika e presidentit amerikan, me kërcënime që më pas tërhiqen pjesërisht, lë përshtypjen se Donald Trump po luan “bllofin”.
Në komunikimin politik, për tërheqjet e tij është përhapur akronimi “TACO”: Trump alëays chickens out (Trump gjithmonë tërhiqet nga frika). Por, si shumica e fjalive me “gjithmonë”, edhe kjo është e gabuar. Trump e ka seriozisht.
Këtë e mësojnë sidomos kundërshtarët e dobët, për shembull presidenti i rrëmbyer i Venezuelës. Një rast tjetër është Serbia, me presidentin e saj vetëm në dukje të fuqishëm, Aleksandar Vučić, shkruan gjermania Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ).
Për një kohë të gjatë dukej sikur sundimtari i Beogradit mund t’u shpëtonte kërkesave të Uashingtonit. Por në fund ai u detyrua të dorëzohej, edhe pa qenë nevoja që amerikanët të dërgonin një armatë në Adriatik. Mjaftoi që Uashingtoni të mos i hiqte sanksionet kundër kompanisë më të madhe energjetike, NIS.
Me frikën e një krize energjetike dhe pasigurive të furnizimi me karburant, për bashkëqytetarët e tij tashmë të zemëruar, Vučić u përkul përballë kërcënimit të Trumpit. Prej kohësh Presidenti i SHBA ka kërkuar të kufizojë ndikmin e Moskës te kompania energjetike serbe NIS.
Ndërhyrja e Trumpit në Beograd po ndryshon ekuilibrin e fuqisë në Ballkanin Perëndimor. Serbia ia kishte shitur Rusisë shumicën e aksioneve të NIS-it në vitin 2008. Kjo ishte pjesë e një strategjie për lidhje gjithnjë e më të ngushta me furnizuesin rus të gazit dhe naftës.
Nxjerrja e Gazpromit nga tregu në Serbi, për ta zëvendësuar me kompaninë e afërt të Viktor Orban, i ngjante më shumë një përjashtimi. Lëvizja, e zvogëlon tani ndikimin e Moskës në oborrin e pasmë të Bashkimit Evropian. Kjo vështirë se do t’u pëlqejë strategëve në Kremlin, edhe nëse çmimi i shitjes, me rreth një miliard euro, do të ishte dy herë e gjysmë më i lartë se çmimi i blerjes fillestare.
Fituesi në tregun energjetik është një fqinj i Vučićit: kryeministri hungarez Viktor Orbán. Kompania energjetike e Budapestit, MOL, që është nën ndikimin e tij, pritet të bëhet aksioneri i ri shumicë i NIS-it, nëse amerikanët japin pëlqimin e tyre – dhe për këtë aktualisht gjithçka flet pro.
MOL vazhdon të furnizohet me gaz dhe naftë të lirë nga Rusia. Me bleren e NIS-in, hungarezët do të dominojnë tregtinë e naftës në Ballkanin Perëndimor.
Për më tepër, Orbáni ka marrëdhënie të mira si me Trumpin ashtu edhe me Vladimir Putinin. Në BE ai voton kundër çdo dobësimi të Rusisë, e cila prej katër vitesh po sulmon Ukrainën. Brenda BE-së, afërsia e tij me Moskën shqetëson shumëkënd. Spanja dhe Rumania u kanë refuzuar investitorëve hungarezë pjesëmarrjen në kompani hekurudhore dhe energjetike.
Por me hyrjen në kompaninë energjetike serbe NIS, Orbán ka realizuar një goditje të fortë. Me ndihmën e tij, Rusia mbetet në lojë si furnizuese e naftës dhe gazit. Hungaria synon të padisë në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë planin e BE-së për të ndaluar importin e energjisë nga Rusia.
Para se kjo të vendosë, në Hungari do të mbahen zgjedhje. Është fare e mundur që votuesit t’i tregojnë kartonin e kuq sundimtarit afatgjatë në prill. Rezultati i zgjedhjeve do të vendosë se sa gjatë shtetet në qendër të Evropës do të vazhdojnë të mbushin arkën e luftës së Rusisë përmes importit të naftës dhe gazit, shkruan FAZ.
Një firmë e vetme nga Uashingtoni e uli me këmbë në tokë sundimtarin e Beogradit, i cili e shihte veten në nivel të barabartë me presidentët e Rusisë dhe Kinës. Në realitet Vuçiç është sundimtar i një vendi të vogël me rritje ekonomike të zbehur, një sistem drejtësie të brishtë dhe një popullsi që po i kundërvihet aq fort, saqë ai u detyrua të premtojë zgjedhje të parakohshme.
Që nga viti 2012, Serbia është kandidate për anëtarësim në BE. Si vendi më i madh në Ballkanin Perëndimor, ajo ka një pozicion kyç. Brukseli duhet ta ruajë këtë perspektivë, por të mbështetet te politikanë që e ndjekin seriozisht këtë synim.
Me Vuçiçin, i cili prej vitesh dominon skenën në Beograd, kjo duket gjithnjë e më pak e mundur. Ai e ka shteruar prej kohësh kapitalin e besimit jo vetëm në pjesë të mëdha të popullsisë së vet, por edhe çdo kredi besimi nga BE-ja.
