Nga: Alpin Ollogu
Partia e cila për më shumë se dy dekada ka dominuar skenën politike shqiptare në Maqedoninë e Veriut, Bashkimi Demokratik për Integrim, në këto dy vite opozitarizëm, më së tepërmi ka ngarendur mbas pushteti, sesa reformës dhe reflektimit opozitar. Më shumë nxitim mbas pushteti, sesa: reformës reale brendapartiake; luftimit të korrupsionit – justifikimin e pasurisë së funskionarëve në emërime (vetingu brendapartiak); reflektimi për premtimet- programet zgjedhore dhe kushtëzimet e pa/kompromista për pjesëmarrje në qeverisjet e kaluara e të ardhshmë, si dhe jo/konstruktivitetin parlamentar në raport me ligjet si mjet presioni për zgjedhjet e parakohshme elektorale apo interesit publik.
E pamësuar në opozitë, rrezikuar nga humbja e disa privilegjeve individuale e klanore, rrezikuar nga ekspozimi para sistemit të drejtësisë e një pjese të saj (nga të qenurit në opozitë) ja bën të vështirë nevojën e sinqertë të opozitarizmin për shqiptarët (mbas një qeverisje mbi 20 vjeçare), dhe kërkimin e dinjitetshëm të pushtetit. Pushteti padyshim që është synim i një partie politike, por kur është mjet në shërbim të së mirës publik, e jo qëllim në vete. Në rastin konkret bëhet mjet për të mirën publike kur reforma ka pastruar fillimisht veten nga virusi i korrupsionit i infektuar nën udhëheqjen më shumë se dy dekada. Në të kundërtën, pushteti i pakontrolluar dhe i dominueshëm mbetet qëllim për interesa individuale – klanore, veshur me maskën e shërbyesit të interesave publike.
Ulja e retorikës kundërshtuese parazgjedhore lokale me partinë e Mickovskit, afrime, takime e kordinime, e më pas taktizime me votime ligjesh apo jo, dukshëm në horizontin politik shikohet si tentim përafrimi qëndrimesh për të gjetur kompromise të shkuarjes në zgjedhje të parakohshme ose avitje për pjesëmarrje në qeverisje. Kjo lloj ngarendjeje mbas pushteti, koalicionimet parazgjedhore të pamenduara mirë dhe reformat partiake të cunguara, përkundrazi e tkurrën votën e saj elektorale (referuar rezultatit të zgjedhjeve lokale). Në një kohe kur me opozitarizëm konstruktiv dhe reforma reale, ishin shancet që vota elektorale të rritej, marrë parasysh diferencën e përceptuar të elektoratit në qeverisjen paraardhëse dhe këtë aktuale. Kur është e ditur që qeverisja me VRMO-në ka qenë çdoherë më e vështirë për partitë shqiptare, si për fuqine politike ashtu edhe nacionalizmin e saj të fshehur dhe të dukur, në krahasim me LSDM-në e Zaevit, parti me pikëpamje më të hapura nacionale, tek e cila kishte një numër jo të vogël shqiptarësh në poste drejtuese partiake e qeverisëse.
Pse kjo ngarendje pushteti është i paarsyetueshëm dhe i dëmshëm: së pari për vetë partinë, me pas për interesin nacional shqiptar e shoqëror të vendit. Për të parën, kujtojmë se me bashkimin e oponentëve politik të BDI-së në një koalicion parazgjedhor (me tendencë shkrirjen në një parti), shqiptarët fituan opozitën serioze, atë që kishte munguar prej më shumë se dy dekadash. Opozita serioze dhe konkuruse, zgjoi nga gjumi strukturat e fjetura e abuzuese të BDI-së, veçanërisht qeverisjeve të fundit, duke rrezikuar pozitat e tyre me daljen në opozitë. E kur mungon frika se dikush mund t’ju rrezikojë pushtetin, masa e abuzimit me të rritet. Me nxitim ndaj pushtetit dhe tentim zgjedhje të parakohshme, i jepet edhe VMRO-së së Mickovskit shansin që të fuqizohet politikisht më shumë (pa e lënë të konsumohet deri në mbarim të mandatit, në raport me premtimet), kur dihet që në raport me LSMD-në janë minimim 3 me 1 të mbështetjes elektorale.
Në këto rrethana të gjysmë mandatit të qeverisjes së VLEN-it, çdo ngarendje dhe tentim ardhje e BDI-së në pushtet me zgjedhje të parakohshme dhe me kompromise ndaj kushtëzimeve qeverisëse, përafrime, taktizime e koordinime, në rradhë të parë rrezikon shpërbërjen e një opozite të shëndoshë shqiptare të së nesërmes. Koaliconi VLEN në opozitë, do ta kishte shumë vështirë shkrirjen në një parti të vetme me një lidership frymëzues e përbashkues, pasi e dimë nga e kaluara se shumë parti në koalicon, në të qëndruarit në opozitë, janë shkëputur për tu bërë pjesë e qeverisë – joshja ndaj pushtetit. Shqiptarët do mbeteshin përsëri pa opozitë të mirëfilltë në jetën politike, me parti të fregmentarizuara e lehtë të manipulueshme nga forcat politike qeverisëse maqedonase.
E dyta, shqiptarët pas më shumë se dy dekadash arritën të bëjnë rrotacion politik, pavarësisht kontestit për legjitimitetin përfaqësues, por asesi të krahasuar me atë të 2008 në qeverisjen Thaçi, as për nga përbërja numerike, e as për nga cilësia dhe qëllimi qeverisës. Ky rrotacion politik mundësoi që BDI-ja të jetë në opozitë dhe të eksponohet para sistemit të drejtësisë, pa pasur tashmë mbrojtje politike me ndërhyrjet e njohura në sistem, si për funksionarët e saj, ashtu edhe lidhjet me biznesin e korruptuar (nëpërmjet shantazhit dhe ndikimit në sistemin e drejtesisë). Në opozitë para sistemit të drejtësisë, ashtu si ekspozimi i teshave ndaj rrezeve të diellit, për largimin e mikrobeve të ndryshme, është e shëndetshme si për partinë ashtu edhe për interesin shoqëror.
Jo rastësisht në këto vite opozitarizëm filluan ndjekje dhe dënime penale ndaj eksponentëve të lartë partiak te BDI-së, ndjekje dhe dënime të cilat duhet të vazhdojnë minimalisht deri në zgjedhjet e rregullta parlamentare. Ashtu që në zgjedhjet e rregullta pushteti i tanishëm të mos ketë mundësi të drejtojë gishtin e korrupsionit pasi ka pasur mekanzimin e sistemit të drejtësise për ta luftuar krimin. Kjo luftë ndaj korrupsionit është vlerësuar edhe nga ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vendin tonë, konkretisht nga ambasadorja në ikje Ageler. Kemi edhe shembullin e kalimit në opozitë të VMRO-së së Gruevskit, që pastroi rradhët nga kriminaliteti partiak. Fatkeqësisht kur sistemi i drejtësisë është i kapur, mundësia për ta luftuar kriminalitetin brenda partive politike, është kur ato nuk janë në pushtet.
E treta, kalimi i BDI-së në opozitë, rënia elektorale në zgjedhjet e fundit lokale bashkë me koalicionimet e panatyrshme, shtoi zërat për reforma të thella brendapartiake. Ngarendja mbas pushtetit me tentativa për zgjedhje të parakohshme, detyroi në një mënyrë reformat e shpejta nëpërmjet Kuvendit të jashtëzakonshëm të partisë, reforma të cilat realisht dolën të cungura, reforma të deleguara, për të cilat pati reagime edhe nga pjestarë të lartë partiak. Me të drejtë, një reformë e thellë pas një qeverisjeje shumëvjeçare dhe të konsumuar, kërkon kohë dhe qasje serioze. Kërkohet të vihet në pah së pari vullneti i anëtarësisë për të zgjedhur më të mirët e mundshëm.
E drejta për të zgjedhur dhe për tu zgjedhur brenda partisë, për tu dëgjuar zëri i antarsisë në rradhë të parë, që nga këshillat vendor, nëndegët, degët, e deri te organet më të larta në nivel republikan. Për të zgjedhur njerëz dhe personalitete që kanë mbështetje anëtarësie dhe grupi. Njerëz më rezistent ndaj shantazheve, nënshtrimit e politikave jo të duhura të ardhura nga të gjitha nivelet e partisë, gjithmonë në shërbim të interesave publike. Jo që tek të deleguarit nuk mund të ketë të tillë, por siguria dhe shumica kualitative, është në vlerësimin e anëtarësisë – filtrave brenda partiak.
Në këto rrethana, kësaj partie – kapitali politik i shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, e mbi 20 vite në pushtet thuajse të pandërprerë, nuk i kontribuon të ngarendë mbas pushtetit të parakohshëm duke shkelur parimet, premtimet dhe reformën e kërkuar partiake, as për shendetin partiak, e as për atë kombëtar. Reformimi i vetes, pastrimi nga korrupsioni dhe opozitarizmi i sinqërtë dhe i zëshëm parlamentar, në mbrojte të interesave shqiptare e shoqërore, sigurisht që mund të çojë në rezultate më të mira zgjedhore.
Parlamentarizmi opozitar kerkohet të zhvillohet me qendrime të drejta, kundërshtime e miratime ligjesh e projektligjesh me arsyetime e propozime konkrete, e jo tymnaje qëndrimesh kundërthënëse, shfaqje teatrale politike, në varësi të taktizivimeve prapa skenës. Kërkohet opozitarizëm të shëndoshë (si me protestat e Ligjit për perdorimin e gjuheve), jo për të ardhur në pushtet me çdo kusht, por që me çdo kusht të mbrohet vetëm interesi kombëtar, me kushtëzimet e pakompromista për qeveri (e jo si kompromisi me kryeministrin shqiptar – fiktivitet premtimi në tre muajt pa peshë ekzekutive).
Mosreflektimi i duhur i këtij kapitali politik të shqiptarëve për të rindërtuar veten, mund ti thellojë humbjen elektorale dhe rrezikojë ardhmërinë e partisë, në rrjedhjen e vazhdueshme të anëtarsisë në partitë e tjera, qofshin ato në opozitë apo opozitë (ka ndodhur me disa ish-parti të mëdha). Veçanërisht rrjedhje në organizime politike të bashkëudhëtarëve partiak të përafërt për nga antarsia dhe udhëheqsia, si Lëvizja Demokratike, me frymën e asaj që përfaqsonte BDI-ja në fillimet e saj, kryesisht në dy mandatet e para. Pse jo, edhe për të krijuar rrethanat që në mos më shumë, BDI-ja bashkëpuntorë të parë për interesa të mëdhaja kombëtare, në kampin opozitar ta ketë pikërisht atë që është më e ngjashme me veten, bashkudhëtarët historik në momentet më të vështira të ndërtimit dhe realizimit të aspiratave kombëtare në barazinë politiko-juridike të shqiptarevë të Maqedonisë, dhe jo vetëm kaq, në të mirë të gjithë qytetarëve pa dallim etnie apo religjioni. Bashkëpunimi me më të ngjashmin e vetes, ka më shumë siguri dhe stabilitet, duke ringritur forcën politike që mund të frikësonte seriozisht çdo fuqi politike armiqësore ndaj interesave shqiptare në Maqedoninë e Veriut. Andaj reforma e mirëfilltë partiake, opozita konstruktive dhe mos-ngarendja e pakrye ndaj pushtetit, mund ta sjellë ndryshimin partiak dhe bashkëpunimin e duhur ndërpartiak. Në të kundërtën, pasojat jane si me të gjitha ish partitë e mëdha në hapësirën politike shqiptare, PD-ja, PDSH-ja, LDK-ja, PDK-ja, përsëritës të papërmisueshëm të gabimeve dhe reformave fiktive.
