Po përballemi me një sfidë vërtet shumë të madhe.
Ne nuk jemi të përjashtuar nga kriza që po ndodh dhe që është imponuar për shkak të ngjarjeve dhe konflikteve ushtarake në Lindjen e Mesme.
Të gjitha shtetet evropiane, si dhe vendet e botës, janë përballur me goditje të çmimeve të karburanteve, të cilat po rriten me shpejtësi marramendëse, si dhe me rreziqe të rritjes së çmimit të energjisë elektrike. Rritja e çmimeve të karburanteve paraqet një input të rëndësishëm dhe një goditje të drejtpërdrejtë për buxhetet familjare të qytetarëve.
Qarkullimi i lirë i naftës është çrregulluar. Ka shtete që po përballen jo vetëm me rritje të çmimeve, por edhe me mungesë të derivateve të naftës për funksionimin normal të sistemeve të tyre.
Ne, si pjesë e zinxhirit evropian dhe botëror, po e ndjekim me kujdes situatën si Qeveri dhe jemi vazhdimisht në koordinim me të gjitha palët e përfshira dhe distributorët e naftës dhe derivateve të naftës, këtu para së gjithash e kam fjalën për benzinën dhe naftën.
Por, pavarësisht të gjitha këtyre rrethanave, deri më tani po arrijmë si shtet të sigurojmë për qytetarët dhe përdoruesit tanë çmimin më të ulët të naftës dhe derivateve të naftës, përkatësisht të benzinës dhe dizelit, sepse çdo rritje e çmimeve të karburanteve paraqet barrë serioze për çdo buxhet familjar.
Si kryetar i Qeverisë, por edhe si njeri që i kupton nevojat e qytetarëve, dua të theksoj se Qeveria do të veprojë sa herë që për këtë do të ketë hapësirë dhe nevojë. Kemi plan – jo vetëm me një apo dy hapa, por me një sërë skenarësh të përpunuar, nëse kriza përkeqësohet ose vazhdon.
Do të doja që në vijim të kësaj konference për shtyp të jap një pasqyrë të shkurtër të gjendjes momentale, të çmimeve të karburanteve tek ne, këtu para së gjithash e kam fjalën për benzinën dhe naftën, çfarë biseduam sot në seancën e Qeverisë dhe çfarë vendimi morëm. Të bëjmë një krahasim me gjendjen aktuale të naftës dhe derivateve të naftës, përkatësisht të benzinës dhe dizelit në rajon, në Evropë dhe më gjerë, cilat janë sfidat me të cilat po përballemi dhe cilat janë masat që po ndërmerren dhe duhet të ndërmerren në javët e ardhshme.
Konkretisht, çmimi aktual i benzinës dhe i naftës është si vijon: benzina 95 oktanë është 86,5 denarë për litër, benzina 98 oktanë është 88,5 denarë për litër, ndërsa dizeli është 92 denarë për litër. Sipas përllogaritjeve tona, dhe në bazë të analizës së çmimit në bursat referente, KRRE gjatë ditës së nesërme do t’i sjellë shifrat e sakta dhe vendimin përfundimtar, por sipas përllogaritjeve tona dhe lëvizjes së çmimeve në bursa presim që propozimi të jetë rritje e benzinës 95 dhe 98 oktanëshe për 6,5 denarë për litër, ndërsa për dizelin kjo do të ishte 10,5 denarë për litër.
Duke pasur parasysh këtë, presim që në bazë të këtyre përllogaritjeve vendimi i KRRE-së të jetë rritje e benzinës 95 dhe 98 oktanëshe nga 86,5, përkatësisht 88,5 denarë në 93, përkatësisht 95 denarë, ndërsa nafta nga 92 në 102,5 denarë. Si Qeveri e përgjegjshme dhe Qeveri që kujdeset për standardin e qytetarëve, por edhe për gjendjen e përgjithshme të shtetit, sot në mbledhjen e Qeverisë morëm vendim që të ulet tatimi mbi vlerën e shtuar për benzinën dhe naftën nga 18% në 10% dhe, nëse kjo merret parasysh, atëherë presim që çmimi i benzinës të mbetet i njëjtë, pra i pandryshuar, ndërsa çmimi i naftës dizel të rritet rreth 3,5 denarë për litër.
Duke marrë parasysh se tashmë kemi biseduar me OKTA-n dhe atje miratuan zbritje prej 2 denarësh për litër, pres që gjatë ditës së nesërme ministrja për energjetikë, burime minerale dhe miniera të bisedojë me drejtorin e OKTA-s për ta zmadhuar këtë zbritje, përkatësisht rabatin që ata ua japin tregtarëve që janë përdorues të tyre, atëherë pres që në thelb të kemi edhe një çmim më të ulët se ky maksimal që e përcakton KRRE, i cili do të ishte deri në 3 denarë më i ulët për benzinat 95 dhe 98 oktan, ndërsa për naftën afërsisht të mos kemi rritje të çmimit, i cili edhe deri tani ishte 92 denarë.
Me këtë mund të them se qytetarëve u kursejmë rreth 200 mijë euro në ditë, ose diku rreth një milion e gjysmë euro në javë, duke pasur parasysh se konsumi mesatar është rreth një milion e gjashtëqind mijë litra, prej të cilave një milion e dyqind mijë litra janë naftë, afërsisht 75%, ndërsa pjesa tjetër prej katërqind mijë litrash janë benzinë 95 dhe 98 oktan.
Për shkak se kemi bindshëm çmimet më të ulëta të karburanteve në rajon, kemi presion nga vendet fqinje, përkatësisht qytetarë nga vendet fqinje që vijnë tek ne dhe furnizohen me karburant. Sipas kësaj dhe sipas informacioneve që kemi, konsumi është rritur afërsisht me 9% krahasuar me atë që është e zakonshme, pra rreth 150 mijë litra shtesë furnizohen qytetarët e vendeve tona fqinje. Presioni më i madh është në komunat kufitare si Dibra, Struga dhe Ohri në kufirin perëndimor, Manastiri dhe Gjevgjelia në kufirin jugor dhe Kumanova në kufirin verior. Presim që KRRE gjatë ditës së nesërme ta ketë parasysh këtë vendim të Qeverisë dhe për këtë arsye të mos e rrisë çmimin e benzinave, përkatësisht të lëvizë brenda kornizës së përllogaritjeve për naftën sipas metodologjisë që deri më tani është e zakonshme dhe e miratuar nga KRRE dhe në këtë mënyrë çmimi i benzinave do të lëvizte, në varësi nëse përdorim ato zbritje nga OKTA apo jo, nga 1,37 euro për litër deri në 1,4 euro për litër për 95 oktan, për 98 oktan nga 1,4 deri në 1,44 euro për litër, ndërsa për naftën nga 1,52 euro deri në 1,55 euro për litër, që janë bindshëm çmimet më të ulëta të karburanteve në rajon. Ajo që kemi thënë tashmë është fakti se qytetarët maqedonas dhe ekonomia maqedonase do të kenë çmimet më të ulëta të karburanteve në rajon dhe sipas këtyre çmimeve edhe ndër më të ulëtat në Evropë, duke pasur parasysh se në Serbinë fqinje benzina 95 oktan premium dhe e zakonshme 95 oktan lëvizin, pas harmonizimit të shpallur të premten, nga 1,6 euro deri në 1,83 euro për litër, 100 oktan nga 1,77 deri në 1,87, ndërsa nafta 1,8 euro për litër, që është afërsisht rreth 30 eurocent më e shtrenjtë për litër sesa tek ne.
Për shembull, në Kroaci, ku pritet harmonizim të martën dhe pritet që çmimet të rriten, aktualisht nafta është, në varësi të pompës së benzinës, nga 1,55 deri në 2 euro për litër, që është sërish më e lartë se tek ne, në rastet kur është 2 euro për litër, është rreth gjysmë euro më e shtrenjtë për litër sesa tek ne.
Në Greqi dhe Shqipëri gjendja është e ngjashme, atje benzina pa plumb 95 dhe nafta janë rreth 1,9 euro, që do të thotë rreth 40 eurocent për litër më shumë se tek ne, ndërsa në Kosovë, sipas të dhënave të fundit nga para 6 ditësh, nafta është mbi 1,6 euro për litër. Kur i përmbledhim të gjitha këto, mund të arrijmë në përfundimin se presim të mos ketë rritje të çmimit të benzinës pa plumb 95 dhe 98 dhe një rritje shumë minimale për naftën, me ç’rast Qeveria drejtpërdrejt nga buxheti kontribuon në përmirësimin e standardit të qytetarëve, përkatësisht me uljen e TVSH-së nga 18% në 10% kujdesemi për standardin e qytetarëve. Kjo masë do të zgjasë për 2 javët e ardhshme, duke filluar nga mesnata e së hënës në të martë, pra nga 23 në 24 mars dhe do të vlejë për 2 javët në vijim, në varësi të zhvillimit të situatës, do ta ndjekim çdo ditë dhe do ta vazhdojmë nëse paraqitet nevoja.
Më lejoni gjithashtu t’ju informoj se sektori elektroenergjetik është stabil. Në funksion janë blloqet në termocentralin Manastir 1 dhe 3. Në deponi në Manastir kemi rreth 80 mijë tonë qymyr, në Kërçovë 160 mijë tonë, akumulimet janë në nivel prej 40%, që do të ishte e mjaftueshme që edhe nëse çdo gjë tjetër ndalet, vetëm ato të punojnë për rreth një muaj dhe të kemi energji të mjaftueshme elektrike. Natyrisht, gjithçka tjetër funksionon normalisht, kështu që sistemi elektroenergjetik është plotësisht stabil.
Sfida e vetme është çmimi i mazutit, pasi ai lidhet me çmimin që e përcakton KRRE; prandaj në mbledhjen e rregullt të së martës po shqyrtojmë të marrim një vendim me të cilin shteti do të ndërhyjë ndaj EMV-së me një sasi të caktuar mazuti, rreth 2.000 tonë, me qëllim që të mos lejojmë rritjen e kostove të kompanisë, duke pasur parasysh gjendjen e favorshme hidrologjike dhe konsolidimin e minierave, mund të themi se në SHA EMV gjendja është normalizuar dhe është stabile dhe nuk duam që këto çmime më të larta të mazutit të shkaktojnë disbalancë në portofolin financiar të kompanisë. Ju e dini se ata kryejnë veprimtari të rregulluar, më pas këtë e paraqesin në KRRE dhe mbi bazën e kësaj dhe të kostove rritet çmimi i energjisë elektrike për amvisëritë, me këtë ndërhyrje presim që ai çmim të mos rritet, përkatësisht të ndikojmë sërish pozitivisht dhe të ruajmë standardin e qytetarëve, duke mundësuar nivel rekord të ulët të inflacionit krahasuar me shtetet e tjera në Evropë, pra të rritjes së kostove të jetesës.
Në kushte të krizës globale, shteti nuk duhet të jetë barrë shtesë. Me këto masa, Qeveria u del drejtpërdrejt në ndihmë qytetarëve dhe bizneseve që tashmë e ndjejnë presionin.
Këto vendime janë përgjigje direkte ndaj kërkesave dhe nevojave reale të qytetarëve dhe kompanive.
Ulja e taksave nënkupton menjëherë çmime më të ulëta të karburanteve. Kjo është mënyra më e shpejtë për ta zbutur goditjen dhe për ta parandaluar përhapjen e shtrenjtimit në të gjithë ekonominë, si dhe për të kursyer buxhetin e qytetarëve.
Kjo është një ndërhyrje që e ndërpret zinxhirin e shtrenjtimit. Me stabilizimin e çmimeve të karburanteve, mbrohen edhe çmimet e ushqimit, transportit dhe shërbimeve.
Gjithashtu, dua të theksoj se Qeveria bën thirrje të qartë për sjellje të përgjegjshme nga ana tregtarëve dhe prodhuesve. Në kohë krize, askush nuk ka të drejtë të ndërtojë fitim në kurriz të qytetarëve.
Do të ketë kontrolle të shtuara në treg. Çdo përpjekje për abuzim, rritje artificiale të çmimeve apo fitim të shpejtë në këto kushte do të zbulohet, demaskohet dhe sanksionohet.
Do të vazhdojmë ta ndjekim me vëmendje situatën.
