Ministrja e Arsimit dhe Shkencës Vesna Janevska beson se zgjidhjet e reja ligjore për arsimin e lartë do të çojnë në cilësi më të lartë dhe shton se ato nuk cenojnë autonominë e universiteteve. Janevska njoftoi se dëgjimet publike do të organizohen në çdo universitet duke filluar nga java e ardhshme. Ajo i vlerësoi vërejtjet e bëra deri më tani si “të vogla”, por theksoi se çdo propozim i argumentuar do të përfshihet në tekstin përfundimtar, transmeton Portalb.mk.
“Pavarësisht nëse universitetet janë të reja apo të vjetra, ne duhet të promovojmë cilësinë e arsimit të lartë dhe nuk mund të ketë diskriminim në lidhje me vitet e ekzistencës së universitetit. Të gjithë mësuesit dhe të gjithë studentët duhet të jenë të barabartë dhe të përmbushin dispozitat dhe kushtet e parashikuara për të gjithë në të gjithë territorin”, u përgjigj ministrja në pyetjet gazetareske gjatë vizitës së sotme në shkollën fillore komunale “Nevena Georgieva-Dunja”.
Duke iu përgjigjur komenteve se ligji cenon autonominë e universiteteve, Janevska tha se kjo nuk po diskutohet, por se që tani e tutje do të kërkohet llogaridhënie për fondet që Qeveria u jep atyre.
“Autonomia e universiteteve nuk kompromentohet në asnjë mënyrë nga ky ligj, por universitetet duhet të jenë të vetëdijshme se një pjesë e madhe e tyre duhet t’i japin llogari Qeverisë për fondet që marrin nga Qeveria. Ne nuk po ndërhyjmë fare në autonomi, por që tani e tutje do të kërkojmë llogaridhënie. Kjo ishte parashikuar edhe në ligjin e mëparshëm të vitit 2018, por nuk u zbatua kurrë. Aktualisht po kërkojmë që llogaridhënia të zbatohet pa asnjë ndërhyrje në lirinë e tyre akademike”, shtoi ministrja e Arsimit dhe Shkencës.
E pyetur në lidhje me vërejtjet se ligji nuk është në përputhje me praktikat evropiane dhe nëse do ta merrnin parasysh dhe do ta pranonin propozimin për të krijuar një organ të pavarur që do të monitoronte dhe vendoste për përzgjedhjen e profesorëve të ardhshëm, Janevska u bëri thirrje atyre që kanë kundërshtime të thonë se për çfarë kanë kundërshtime.
“Ata duhet të thonë për çfarë ankohen, sepse asnjë organ i parashikuar në ligj nuk varet nga Qeveria, përveç Parlamentit, i cili është themeluesi. Nuk shoh që Qeveria po ndërhyn shumë, do ta them përsëri, ata kanë detyrim të jenë të përgjegjshëm dhe nuk shoh që do të lindë ndonjë problem këtu, por nëse ata adresojnë konkretisht se cilin anëtar, cilin pozicion, ne sigurisht që do ta mendojmë dhe do ta diskutojmë”, tha Janevska.
Lidhur me arsimin e lartë falas, Janevska tha se aktualisht nuk ka kushte për të, duke theksuar se është një çështje serioze financiare dhe sistemike.
“Nëse qeveria e mëparshme do të kishte punuar më shumë dhe do ta kishte përmirësuar situatën ekonomike, do të kishim diskutuar edhe për atë temë. Kur të vijë koha dhe kur ky vend të mund ta përballojë, do ta diskutojmë edhe për atë temë”, tha ajo.
Duke iu përgjigjur një pyetjeje tjetër, Janevska tha se që kur u formua kjo qeveri, ata kanë përmbushur kushtet që kërkojnë studentët – ato që konsiderohen të arritshme dhe të justifikuara.
Javën e kaluar, Janevska prezantoi projektligjet për arsimin e lartë, për cilësinë në arsimin e lartë dhe për ligjin për aktivitetin kërkimor shkencor. Dy të parat janë vendosur tashmë në Regjistrin Kombëtar të Rregulloreve (ENER) dhe publiku i gjerë dhe profesional mund të japin komente dhe sugjerime, ndërsa në ditët në vijim, siç tha ajo, do të vendoset edhe zgjidhja e tretë ligjore.
Propozim ligji, i cili pritet të kalojë në filtrat e Kuvendit, konfirmon se autonomia e fakulteteve mbetet e paprekur. Ligji u jep njësive universitare të drejtën të veprojnë si persona juridikë, me llogari të veçanta bankare dhe pavarësi të plotë në menaxhimin e të ardhurave vetanake. Megjithatë, Ligji i ri vendos një filtër ndërkombëtar për avancimet. Për të marrë titujt shkencorë, akademikët do të detyrohen të publikojnë punime në revista me faktor ndikimi.
Çdo punim që nuk kalon recensionin e bordit editorial nga të paktën pesë shtete të ndryshme, nuk do të njihet si vlerë shkencore. Gjithashtu, Propozim ligji parashikon që pagat e stafit akademik dhe administrativ të llogariten sipas një koeficienti të caktuar bazuar në pagën minimale.
Kjo do të thotë se profesioni i profesorit nuk do të varet më nga vullneti politik apo marrëveshjet vjetore, por do të ketë një rritje të vazhdueshme, sa herë që rritet paga minimale në nivel shtetëror, automatikisht do të reflektohet rritja edhe në universitetet publike. Ligji parashikon mbrojtje strikte të hapësirës universitare. Policia nuk do të mund të shkelë në universitet pa lejen e Rektorit, ndërsa çdo lloj organizimi apo simboli partiak brenda mureve të dijes do të ndalohet me ligj.
Në të parashihet edhe Arsimi dual dhe Mikro kualifikimet. Ky model i ri do të lejojë që diploma të mos mbetet vetëm teori në letër, por të jetë e kombinuar me praktikë të detyrueshme në kompani apo institucione, duke rritur shanset për punësim të menjëhershëm. Ky propozim-ligj mbetet i hapur për komente në ENER, ku komuniteti akademik dhe studentët kanë mundësinë e fundit për të korrigjuar apo plotësuar atë që do të jetë kushtetuta e re e dijes në vend.
Sipas Janevskës, zgjidhjet e reja ligjore pritet të përmirësojnë arsimin akademik dhe të inkurajojnë aktivitetin kërkimor shkencor.
